Een school in transitie
“Deze leerzame bundel is een fundamentele ontdekkingsreis in een wereld waar levensbeschouwing en organisatie elkaar sprankelend ontmoeten! Voor elke schoolleider een ‘must’ om te bestuderen.”

Een fundamentele ontdekkingsreis

Indruk
Een gedegen studieboek dat je inspireert en confronteert door een nieuw houvast te presenteren binnen schoolorganisaties. De congruentie tussen visie, organiseren en handelen maakt deze bundel tot een krachtig geheel. Deze congruentie is van belang op alle scholen die vanuit de inhoud de organisatie vorm willen geven, vanuit welke visie dan ook. In dit geval betreft het een school waar de christelijke identiteit méér mag zijn dan een ritueel.

We ervaren op deze school het intense verlangen om ieder mens tot zijn recht te laten komen in zijn of haar persoonlijke ontwikkeling. Spannend is enerzijds het identiteitsverlangen en anderzijds identiteitsrealisatie. Middels een doordacht methodisch handvat, de dialogische driehoek, worden verbindingen nagestreefd van levensbeschouwelijk bewustzijn met een praktische realisatie in de schoolorganisatie. Het wordt duidelijk dat door een veranderende en geseculariseerde maatschappij het verlangen om een betekenisvolle leefomgeving voor jongeren te realiseren alleen maar groter is geworden. Deze bundel kijkt vanuit een ander perspectief op wat volwaardig christelijk onderwijs zou moeten zijn.

Drie elementen die ik wil uitlichten:
Vorm volgt functie
Zijn bestaande structuren krachtiger dan je onderwijsvisie? Is het spreken in scholen over, bijvoorbeeld, talentgericht onderwijs, maatwerk voor de leerling of andere individueel gerichte termen slechts een façade, een smaakmaker? In deze bundel worden we meegenomen in de overtuiging dat het systeemdenken (denk aan roosters, leerstofjaarklassensysteem etc.) dominanter is dan de werkelijke visie en vormgeving van vernieuwend onderwijs. Leerlingen worden in scholen gezien en behandeld vanuit de ‘eenheidsworst’-gedachte. Ieder kind wordt uiteindelijk tegen de gemiddelde leerling afgezet en beoordeeld. Dat is vaak de norm en daarmee staat niet de ontwikkeling van het individuele kind centraal. Weloverwogen wordt de lezer meegenomen in het denken dat de vorm de functie volgt.

Fundament als bindmiddel
Om jongeren te ondersteunen in hun ontwikkeling zullen we een samenhangend wereldbeeld moeten bieden binnen het onderwijs. Voor christelijke scholen is dat: zich verbonden weten met de samenleving, de schepping en met Christus. Toch is de werkelijkheid weerbarstig, want juist jongeren weten zich niet meer verbonden met de samenleving, maar ook minder met de schepping en met Christus. We kunnen ons in het onderwijs volledig individueel richten op het kind en tegelijkertijd daardoor de maatschappij, de schepping en Christus kwijtraken. De persoonsvorming komt onder druk te staan. In deze bundel leeft het verlangen dat de school als bindmiddel fungeert voor zijn jongeren. Het boek pleit voor onderwijs waar vorming is ingebed en verweven met het curriculum.

Waarden zijn olie in de onderwijsorganisatie
Laat je school gefundeerd zijn op waarden en overtuigingen die schitteren in de volle omvang van de school. Daarmee bepaalt je mensvisie de onderwijskundige inrichting en de organisatievorm tot op het bot. In hoofdstuk 8 wordt duidelijk dat scholen onder andere cijfers en deadlines voor leerlingen gebruiken om ze te motiveren. Het gaat veelal om de lesstof en niet om de groei als mens of de bijdrage aan de samenleving. Moeten we concluderen dat onze huidige systematische inrichting van het onderwijs vooral het cognitieve element stimuleert en dat de sociale en religieuze context er aan vast wordt geplakt door het aanbieden van onder andere burgerschap, levensbeschouwing en maatschappijleer? Een school in transitie tilt ons naar een ander niveau. De relevantie van waarden in onderwijsorganisaties overstijgt het systeemdenken ende cognitieve ontwikkeling, en biedt persoonlijke groei. Waarden zijn als ‘olie’ binnen alle onderdelen van de onderwijsorganisatie en brengen een vernieuwde kijk op jongeren, de omgeving en hun persoonlijke ontwikkeling. Daarmee is de school een leer- en leefomgeving waarin je eigenaar bent van je eigen leerproces.

Conclusie
We lezen van prachtige drijfveren om jongeren christelijk vormend onderwijs te bieden en tegelijkertijd aantoonbaar te maken dat dit onderwijs maatschappelijke relevantie heeft. De samenhang tussen vorm en inhoud en het werken met een duidelijke mensvisie waar ieder mens gelijkwaardig is aan de ander, maakt dit onderwijs méér dan christelijk onderwijs alleen. Een school in transitie is een zeer inspirerend studieboek, dat je dwingt om elk hoofdstuk te overdenken en waarin het spannend blijft hoe de ombuiging van de huidige naar deze vernieuwende onderwijspraktijk te verwezenlijken. Hommage aan Martin Jan de Jong!

J.D.G. (Gertjan) van der Molen, MA
Voorzitter College van Bestuur CSG Het Streek Ede

Wil jij een optimale website? Dan hebben we wat cookies van je nodig. Pas mijn voorkeuren aan